Мэдээ мэдээлэл - SBD.nutag.mn

Танилц: Төрийн өмчийн орон сууцыг хөлслүүлэх, өмчлүүлэх шинэ журам

zulaa — Mon, 11 May 2026 11:53:17 +0800

Засгийн газрын 81 дүгээр тогтоолоор “Төрийн өмчийн орон сууцыг иргэнд хөлслүүлэх, өмчлүүлэх журам”-ыг баталж, 2026 оны гуравдугаар сарын 11-нээс мөрдөж эхэлжээ.

Уг журам нь төрийн өмчийн орон сууцанд иргэдийг бүртгэх, сонгон шалгаруулах, хөлслүүлэх, өмчлөлд шилжүүлэхтэй холбоотой харилцааг зохицуулах юм.

Журамд зааснаар орон сууц зайлшгүй шаардлагатай иргэдийг цахимаар бүртгэж, сул орон сууц гарсан тухай бүр сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах аж. Мөн гэр хорооллын дахин төлөвлөлтөд хамрагдсан айл өрхийг төрийн өмчийн орон сууцанд түр суурьшуулах зохицуулалт тусгажээ. Түүнчлэн өмчлөлд шилжүүлэх нөхцөлтэйгээр орон сууц хөлслөх иргэн нь сар бүр түрээсийн төлбөрөөс гадна урьдчилгаа бүрдүүлэх нэмэлт төлбөр төлөхөөр журамласан байна.

Урьдчилгаа төлбөрийг тав хүртэл жилийн хугацаанд сар бүр хэсэгчлэн хуримтлуулах бөгөөд энэ нь орон сууцны нийт үнийн 30 хувиас доошгүй байх шаардлагатай юм. Тухайлбал, 120 сая төгрөгийн үнэтэй орон сууцыг түрээслээд өмчлөх нөхцөлөөр авсан тохиолдолд иргэн таван жилийн хугацаанд 36 сая төгрөгийн урьдчилгаа бүрдүүлэх ёстой. Үүн дээр сар бүрийн түрээсийн төлбөр нэмэгдэж төлөгдөнө. Харин урьдчилгаа төлбөр бүрэн бүрдсэний дараа үлдэгдэл 70 хувийн төлбөрийг бэлнээр, банкны болон ипотекийн зээлээр нэг жилийн дотор шийдэх нөхцөлтэй аж.

Энэ хугацаанд иргэн орон сууцны түрээсийн төлбөрөө үргэлжлүүлэн төлөх юм байна. Орон сууцны нийт төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсны дараа гэрээг дуусгавар болгож, тухайн орон сууцыг иргэний өмчлөлд шилжүүлэхээр журамд тусгажээ. Харин түрээс болон урьдчилгаа төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд гэрээг цуцлах боломжтой аж. “Төрийн өмчийн орон сууцыг иргэнд хөлслүүлэх, өмчлүүлэх журам”-тай бүрэн эхээр нь ЭНДЭЭС танилцана уу.

Эдийн засгийн эрх чөлөөгүй сэтгүүл зүй

zulaa — Thu, 07 May 2026 11:15:40 +0800

Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр тохиож өнгөрлөө. Хоёр гурван өдөр л баахан баяр ёслолын шинжтэй арга хэмжээнүүд болов. Агуулгын хувьд онцгой шинэ зүйл юу ч байхгүй. Энэ “World Press Freedom Day” буюу Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийг анх UNESCO санаачилж бий болгосон юм. Зорилго нь сэтгүүлчдийн ажиллах эрх чөлөөг хамгаалах. Харин манайд олон жилийн турш энэ өдрийг баяр ёслолын шинжтэй өнгөрүүлж ирсэн. Одоо ч салаагүй л байх шиг байна.

Өннөөдөр дэлхийн олон улс оронд сэтгүүл зүй өөрөө улс төрийн дарамт, санхүүгийн дарамт хоёроос салаагүй байна. Гэхдээ манайхыг бодвол барууны орнуудын сэтгүүл зүйд бие даасан санхүүжилтын загварууд хөгжиж байна. Захиалга, хандив, сангууд гээд. Тэд завсар зайгүй гарц хайцгааж байна. Харин манайд бол шууд хэлэхэд хар захын арилжааны хэлбэрээсээ гарч чадаагүй хэвээр. Зарчим нь мөнгөө төлсөн нь хөгжмөө захиалдаг. Тэр хөжмийг яг өөрөө тоглож чаддаг нь ч ховор. Микрофон аманд нь тулгадгаа, хөөж элддэг эрээ цээргүй байдлаа, асуух биш загнаж, занаж зүхэн орилдогоо сэтгүүл зүй гээд хадуураад тууцгаана. Үзэгчдээс бид мэргэжлийн түвшний юм шаардах эрхгүй. Тэд өөрсдийн боловсролын цараагаар л хүлээж авцгаана. Ай, мөн чичрүүллээ шүү. Шударга сэтгүүлч юм аа гэх дүнг олон нийт тавьцгаана. Гол нь өөрсдөө үүнд итгэчихээд улам хурцаар галзуурч, харсан болгон руугаа цамнаж, өөртөө таалагддаггүй болгоныг хов жив, цуу яриагаар дүгнэн нүдэж, бүлэглэнзалхаах ажлаа эрэлхэгээр хийнэ. Ийм л галзуу сэтгүүл зүй даялж явна даа.

Одоо гол зүйл рүүгээ оръё.

Манай сэтгүүл зүйн хамгийн гол тээг нь эдийн засгийн эрх чөлөө байхгүйд байгаа юм. Учир нь сэтгүүл зүйн хамгийн чухал том эрх чөлөө бол эдийн засгийн эрх чөлөө. Эдийн засаг байхгүй бол ямар ч эрх чөлөө сэтгүүл зүйд байхгүй гэсэн үг юм. Яагаад гэвэл мөнгөгүй ядуу хоосон хэн чмөнгө өгсөн хүнийг л дагадаг. Юу ч гэж гоёор уянгалаад борог амьдрал ийм л байгаа. Мөнгөгүй шударга ёс ч байдаггүй. Тэгж яривал бүх хувьсгал, бүх өөрчлөлт мөнгөн дээр л босдог шүү дээ. Үүнтэй адил сэтгүүл зүйн шударга байх эсэх бас л мөнгөн дээр тогтсон хэвээр байгаа. Бид үнэнээ ярихаас айгаад яах юм.

Өнөөдөр монголын ардчиллыг “гажуудсан ардчилал” гэж дүгнэцгээж байгаа. Эдийн засгийн эрх чөлөөг нь өгөөгүй юм чинь гажуудахаас ч яах билээ. Үүнийг дагаад сэтгүүл зүй нь ч гажуудсан. Эдийн засгийн эрх чөлөө байхгүйучраас тэр. Ямар ч бүтээл, сайн контент, чанартай сонин, сэтгүүл, хогийн хямдхан халтуурын эвлүүлэг гээд юу ч хийсэн энэ салбарт мөнгөөр үнэлэгддэггүй.

Сэтгүүл зүй төрөөс салж, зах зээлд шилжээд гучин хэдэн жил болж байна. Төрийн төв хэвлэлд ажиллаж үзсэн хамгийн сүүлчийн сэтгүүлчид бид байх. Чилийсэн урт замыг бид туулав. Одоо миний үеийнхэн тэтгэвэртээ гарцгааж байна. Анх 23 настай дадлагын оюутан ирээд л зуун айлын энэ шороотой хашаанд 21 жил болсон байдаг. Эндээс гарч алхаад арван жил өнхөрч яваад, эргээд төрөлх сониндоо бичээд сууж байна. Он жилүүд орооцолдон урссан ч зах зээлийн сэтгүүл зүй хөлөө олж чадаагүй л явна. Яваандаа хөл дээрээ босох байх гэсэн горьдлого байлгүй яахав. Эцсээ хүртэл л горьдоно. Горьдон хүлээх минь харин дэндүү эрх чөлөөтэй юм даа. Одоо учир шалтгааныхаа нэг хэсгийг ярьцгаая.

Монголын хэвлэл жинхэнэ эрх чөлөөгөө олж авч чадаагүйн нэг том шалтгаан бол Төр засгаас хэвлэл мэдээллийг хавчиж хяхсан хууль журам энэ 30 жилд дэндүү их гаргасантай холбоотой. Өчигдөр эрх баригчид мэндчилгээ илгээгээд л, хэвлэлд чухам л элэгтэй явдагаа илэрхийлцгээж харагдана билээ. Хэвлэл мэдээллийн салбарыг хамгийн их дөнгөлсөн, хамгийн их хорлосон нөхдүүд л энэ өдөр хамгийн нялуун аашилцгаадаг. Энэ үнэхээр шорвог тоглоом аж. Бид дарга нарыг явдаг гэж боддог. Дарга нар ерөөсөө явдаггүй юм байна. 30 гаруй жил харлаа, үзлээ. Гучин жилийн өмнө л “...танай сонин яах гээд байгаа юм бэ” гээд хариулцуурын цаанаас орилдог байсан дарга нар одоо ч хэвээрээ. Өнөөдөр ч залгаад “...танай сонин...танай сонин, та нар яах гээд байнаа” гээд хашгирч л байна билээ.

Энэ дөнгийг сэтгүүл зүйд манай улсын зовлон жаргалыг зуун жил зуурсан МАН зүүж өгсөн юм. МАН эхлээд манай сэтгүүлчдийг намдаа элсүүлж эхэлсэн. МАН эхлээд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг өөртөө хувьчилж авч эхэлсэн. Намын бага хуралдаа хэдээр нь авч суулгаад л, тэднийхээ амьдралыг тэтгээд эхэлсэн. Юу үнэн, энэ үнэн. Одоо энэ нам сошил захыг атгаж байна. Бүх мөнгөө тэд өнөөдөр сошил руу цутгадаг болсон. Сайдууд бүгд хувийн зураглаач, монтажчидтай. Өндөр үнэтэй камер мөрлөсөн залуус хаа яваа газар нь дагалддаг. Сүр бараа гэж том оо...

Хэвлэл мэдээллийн салбарын жамаараа явах ёстой өрсөлдөөнийг боомилдог, төрийн хэвлэл мэдээллийг хөгжүүлдэг, тэтгэдэг, хэвлэл мэдээллийн эсрэг хууль журам гаргадаг, дэргэдээ асар олон хэвлэл мэдээллийн албадыг ажиллуулдаг Төрийн механизмыг эд ингэж бий болгосон юм. Өнөөдөр Төрийн нэгж бүр өөрийн веб сайтыг төсвийн мөнгөөр хөгжүүлдэг. Бидний хэзээ ч авч чадаагүй өндөр үнэтэй техник хэрэгслээр тэд эднийгээ хангадаг. Энэ бол шууд утгаараа Төр хувийн хэвлэлтэй өрсөлдөж байгаа хэлбэр . Татвар төлөгчдийн мөнгийг хуу хурааж аваад, тэр мөнгөөрөө хувийн хэвлэлтэй өрсөлдөнө гэхээр яаж энэ салбарт жам ёсны хөгжил байх юм бэ.

Одоо манай бараг бүх байгууллага, компаниуд гадаадын хөрөнгө оруулалттай платформуудтай л өндөр төлбөртэй хамтын ажиллагаа явуулж байна. Монголын хэвлэл мэдээлэлтэй биш гэсэн үг. Бяцхан хошигноход дэлхийн тэрбумтан Элон Маск, Цукерберг хоёр л манай бүх рекламыг хамаж байна гэхэд хилсдэхгүй. Монголын бүх юм юм цахим платформоор явж байгаа биз дээ. Бид ердөө ийм л хэвлэл мэдээлэлтэй болсон. Үндэсний хэвлэл мэдээлэл гэхээр юм бараг үлдээгүй гэхэд болно. Тэгэхлээр хэвлэлийн эрх чөлөө гэж байх юм уу. Хэрэглэгчид биднээс цаг үеэ дагаад өндөр түвшин шаарддаг болсон. Гэвч бид хүлээтэй хэвээр. Хөдөлж чаддаггүй янзаараа.

Монголын хэвлэл мэдээлэлд орлого гэж байхгүй. Одоо Meta, Google зэрэг платформууд л бүх мөнгийг сорж байна. Эдгээр үгсээрээ би бүх зүйл зөвхөн мөнгөн дээр тогтдог гэж хэлж үндсэн асуудлуудаа бүдгэрүүлж байгаа юм шиг харагдаж байж болно. Тийм ээ, сэтгүүл зүйн эрх чөлөө ганцхан тулгууртай эд биш. Энэ үнэн. Эдийн засаг, хууль эрх зүй, мэргэжлийн ёс зүй гээд үндсэн тулгууруудыг нэг бүрчлэн авч үзвэл өнөөдрийн цаг хүрэлцэхгүй нь. Гэхдээ эдгээрийн аль нэг нь дорой бол нийт систем өөрөө иж бүрэн үйл ажиллагааны тухай ярих боломжгүй юм. Тийм учраас л эдийн засгийн эрх чөлөөний асуудлаа тэргүүнд гаргаж хөндлөө.

Нөгөө талаас манайхан нийгмээрээ эдийн засгийн чадамжгүй амьдарч байгаа болохоор бүх юмыг зоосны нүхээр харцгаадаг. Муусайн сэтгүүлчид худалдагдлаа гээд л дайрцгаадаг. Урьж ярилцсан зочныг нь үзэн ядахдаа ярилцсан, хөтөлсөн сэтгүүлчдийг нь гүтгэлэг доромжлолоор цовдлон ялладаг. Энэ яллагаа нь манай нийгмийн үндсэн соёл болтол нутагшлаа. Бүгдийг харддаг, бүхнийг хараадаг. Яг үнэндээ энэ салбарын аж амьдрал ямар байдгийг хэн нь ч мэдэхгүй. Бид бичиж байгаа хэрэг, хөөж байгаа асуудлаараа цагдаа шүүхэд дуудагдахад нотолж чадахын тулд, шорон гянданд орохгүйн тулд тэднээс дутуугүй шалгаж нягтлах, судлах нүсэр ажлыг хийдэг. Тэр болгоноо ил зарладаггүй болохоор хэрэглэгчдийн зарим хэсэг сэтгүүлчид зөвхөн Доржоос авсан мэдээллээрээ Батыг шүүмжилж байна гэж харах гээд байдаг. Ер нь тэгж ч хардаг. Тэгсэн ч бид дуугүй л хараалгуулж явдаг.

Монголын сэтгүүл зүйн зах зээлийн орчин нь асар сул. Ердөө 3.5 сая хүнтэй жижиг зах зээл. Тийм болохоор контентын үнэлгээ бага. Бараг байхгүй гэж болно. Ийм нөхцөлд зар сурталчилгаа нь бүхлээрээ платформууд руу урсдаг болчихсон үед ямар юмных нь шударга ёс, хэвлэлийн эрх чөлөө байх юм бэ. Бүх редакцууд амьд үлдэхийн төлөө л зүтгэж байна шүү дээ.

Тийм ээ, бид хагас хугас, эмзэг, эрэмдэг орчинд ажилладаг.

Тийм болохоор л өнөөдөр нэг ч мэргэжлийн байгууллагад ажиллахгүйгээр, нэг ч нийтлэл бичиж, ярицлага сурвалажлага хийхгүйгээр зөвхөн элий галзуу шүлстэй пост үйлдвэрлэдэг инфлүнсэр монголд хамгийн өндөр орлоготой амьдарч байна. Харин редакцид хөлөө эргэтэл гүйж байгаа залуучууд ипотекийн зээлнийхээ дор л чадан ядан амьдарцгааж байгаа.

Дээрээс нь манай Төр өөрөө “контент үйлдвэрлэгч” болсон. Одоо 40-50 ажилтантай редакци амьдрах гэж хэрхэн яаж тэмцэж, тэлчилж байгаа дүр зураг уншигч тандойлгогдож байгаа биз ээ. Ийм нөхцөлд л өнөөдөр бид гажуудсан, бүрэн бэхжээгүй эрх чөлөөний өдрөө өнгөрөөцгөөж байна.

Өнөөдөр сэтгүүл зүйн эрх чөлөө зөвхөн улс төрийн дарамтаар хэмжигдэхээ больж, орших эс орших нь эдийн засгийн тогтвортой байдлаар шийдэгдэх болсон гэдгийг бид хаа хаанаа ойлгож мэдрэх хэрэгтэй байна. Зүгээр нэг зүү шидэх, ташраар нь буллидаж хашраах, шоронд хийх, ялын хонгилоор чирэх амархан. Учир шалтгааныг ухах, ойлгох чухал.

Хааяа хорссон улстөрчид, нэг нэгэндээ атаархсан сэтгүүлчид нийлээд бусдынхаа байгууллагуудтай хийсэн хамтран ажиллах гэрээг гаргаж тавин цахим нохдод шидэж өгч харагддаг. Нөгөөхийг нь олон нийт автоматаар л “хаалтын гэрээ” гэж дүгнэж байх жишээтэй. Хамтран ажиллах гэрээ гэдэг дээр нэг юм нэмэж хэлэхэд тэр сурталчилгааны гэрээ ч бүгдэд нь олддоггүй. Намын сайтуудад, намын сэтгүүлчдэдээ л өгнө. Завсраар нь редакцаа авч явах гэж ядаж байгаа эрхлэгч нар гүйж ганц нэгийг олж авна. Тэр нь бөөн дарамт болно. Энэ өнөөгийн амьдралынх нь бодит дүр төрх.

Бүх ажил мэргэжил хэцүү байж таарна. Биднийх тэднээс дутахгүй хүнд шүү. Бид хаашаа ч холбирон уначихаж мэдэх хутганы ирэн дээгүүр л явж байдаг.

Дэлхийн нөхцөл байдлын талаар хэдхэн тоон үзүүлэлтүүдиш татаж үзүүлье. Эдгээр баримтууд уншигч танд нэгийг бодогдуулах биз. Өнгөрсөн 2025 онд дэлхийн хэмжээнд 129 сэтгүүлч амиа алдсан. Үүнийг бараг түүхэн дээдүзүүлэлт гэж үзэж байгаа.

2026 оны өнөөдрийн байдлаарх хамгийн сүүлийн үеийн мэдээллээр дэлхий даяар 330 сэтгүүлч мэргэжлийн үйл ажиллагаатайгаа холбоотойгоор шоронд хоригдож байна.Нийт хоригдож буй сэтгүүлчдийн 61% нь "төрийн эсрэг" гэмт хэрэг, тэр дундаа терроризмтой тэмцэх болон үндэсний аюулгүй байдалд халдсан гэх үндэслэлээр яллагдсан. Сэтгүүлчдийг хамгийн олноор хорьж буй улсуудыг Хятад улс тэргүүлж байгаа. Хятадад 50 сэтгүүлч,Мьянмарт 30 сэтгүүлч, Израильд 29 сэтгүүлч, Орост 48сэтгүүлч гээд энэ жагсаалт үргэлжилнэ.

Гунигтай нь өнөөдөр Монголд ч сэтгүүлч хоригдож, хонгилоор чирэгдсээр байхад хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрөөрөө бид зарим хэсэг нь цахим орчинд өөрсөддөө огт хэрэггүй зүйлээр бие биенээ зулгаан, зарим хэсэг нь намынхантай хуралдаж хуйдан, зарим нь баярлалдан өнгөрүүлж байна.

Энэ бол бидний эдлэх ёстой эрх чөлөө биш юм аа. “Эрх чөлөөгүй хэвлэлийг л хамгийн муу хэвлэл гэдэг ” гэж үг бий. Бидэнд харин энэ “баян бүрд” маань байхгүй байна.

Нийтлэлч Ганчимэг

Ази-Номхон далайн бүс: Хууль эрх зүйн “зэвсэг”-ээр хэвлэлийн эрх чөлөөг боомилж байна

zulaa — Tue, 05 May 2026 10:06:57 +0800

2026 оны Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний индексийн дүн Ази-Номхон далайн бүс нутагт хэвлэлийн эрх чөлөө ноцтой доройтож байгааг харууллаа. Судалгаанд хамрагдсан 32 улс, нутаг дэвсгэрийн 21-д нь хэвлэлийн эрх чөлөөний байдал “хүнд” эсвэл “маш ноцтой” ангилалд багтжээ. Ингэснээр тус бүс дэлхийн хамгийн хаалттай, дарамт ихтэй бүсүүдийн нэг хэвээр байна.

Энэ доройтлын гол шалтгаан нь хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын эсрэг хууль эрх зүйн дарамт нэмэгдэж, хэт хатуу, өргөн хүрээтэй хуулиудыг ашиглах явдал хэмээн дүгнэжээ. Түүнчлэн бүс нутгийн авторитар дэглэмүүд, ялангуяа Хятад улсын боловсруулсан цензур, суртал ухуулгын арга барил хил хязгаараас даван тархаж буй нь илүү анхаарал татаж байна.

Авторитар цензурын нөлөө тэлж байна

Онолын хувьд бүс нутгийн ихэнх улс хэвлэлийн эрх чөлөөг хуулиараа баталгаажуулсан ч бодит байдал дээр системтэйгээр зөрчигдөж байна.

Хойд Солонгос (179-р байр) үүний хамгийн тод жишээ. Үндсэн хуульд хэвлэлийн эрх чөлөөг тусгасан ч бодит байдалд бие даасан сэтгүүл зүй бүрэн хориглогдож, зөвхөн төрийн суртал ухуулга ноёрхож байна.

Хятад улс (178-р байр) сүүлийн жилүүдэд “үндэсний аюулгүй байдал”-ын нэрийн дор сэтгүүлчдийг хорих хуулийн арга хэрэгслээ эрчимтэй өргөжүүлжээ. Одоогийн байдлаар 121 сэтгүүлч хоригдож байгаа нь тус улсыг дэлхийн хамгийн олон сэтгүүлчийг хорьж буй орон болгож байна. Энэ загварыг Вьетнам (174), Мьянмар (166) зэрэг орнууд дуурайж, “кибер аюулгүй байдал”-ын хуулиар цахим орчныг хянах болжээ.

Афганистанд (175) 2021 онд Талибан эрхэнд гарснаас хойш хэвлэл мэдээллийг хянах, дэглэмийг шүүмжлэх боломжийг хаах, суртал ухуулгыг тулгах зорилготой олон хууль хэрэгжиж байна.

Сэтгүүл зүйг гэмт хэрэгжүүлэх хандлага нэмэгдэв

Зөвхөн авторитар орнуудаар хязгаарлагдахгүй, ардчилсан орчинд ч хууль тогтоомжийг сэтгүүлчдийн эсрэг ашиглах хандлага нэмэгдэж байна.

Энэтхэгт (157) хараат бус хэвлэлд шүүхийн дарамт нэмэгдэж, гүтгэлэг, үндэсний аюулгүй байдлын хуулиар сэтгүүлчдийг онилох болжээ. Пакистанд (153) улс төрийн тогтворгүй нөхцөл байдалд хэвлэл мэдээллийг хянах, зарим тохиолдолд дарах оролдлого тасрахгүй байна.

Филиппинд (114) терроризмын хэрэг үүсгэх нь хэвлэлийн дуу хоолойг намжаах гол арга болжээ. 27 настай сэтгүүлч Франчи Мэй Кумпиогийн хэрэг үүний жишээ бөгөөд түүнийг зохиомол хэрэгт буруутган зургаан жил хорьж, терроризмын хэргээр хамгийн удаан хоригдож буй сэтгүүлч болгосон байна.

Индонез (129), Сингапур (123), Малайз (95), Тайланд (92) зэрэг оронд улс төр, эдийн засгийн нөлөө бүхий бүлэглэлүүд сэтгүүлчдийг дарамтлах зорилготой “олон нийтийн оролцоог хязгаарлах стратегийн шүүх нэхэмжлэл” (SLAPP) өргөн ашиглаж байна.

Ардчилсан орнууд ч дарамтад байна

Хэвлэлийн эрх чөлөө тогтсон гэж үздэг орнуудад ч хууль эрх зүйн зохицуулалт сэтгүүл зүйд сөргөөр нөлөөлж байна.

Японд (62) төрийн нууцын тухай хууль эх сурвалжийг хамгаалах баталгаа сул байгаагаас өөрийгөө цензурдах хандлага бий болгож байна. Өмнөд Солонгост (47) “хуурамч мэдээлэл”-тэй тэмцэх нэрийн дор авч буй арга хэмжээ нь хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарлаж болзошгүй гэж шүүмжлэл дагуулж байна.

Бүс нутагт “топ-20” орон алга

Ази-Номхон далайн бүсээс нэг ч улс Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний индексийн эхний 20-д багтсангүй. Шинэ Зеланд (22) бүс нутгийн жишиг хэвээр байгаа ч байр ухарсан байна.

Тайвань (28), Зүүн Тимор (30), Австрали (33) зэрэг ардчилсан орнууд тодорхой сорилттой тулгарч байгаа ч харьцангуй хамгаалалттай орчныг хадгалж чадсаар байна. Гэсэн ч эдгээр нь нийтлэг дүр зураг биш, харин бүс нутагт хэвлэлийн эрх чөлөө тасралтгүй хумигдаж буй нөхцөлд “онцгой жишээ” болж байна.

Монгол Улс: Хоёр туйлын дунд савлаж буй орчин

Ази-Номхон далайн бүсийн ерөнхий хандлагыг авч үзвэл Монгол Улс (85) нь харьцангуй нээлттэй хэвлэл мэдээллийн орчинтой цөөн улсын нэг хэвээр байна. Гэсэн ч бүс нутгийн дарамт, нөлөөллөөс ангид байж чадахгүй байгаа нь анзаарагдаж байна.

Сүүлийн жилүүдэд Монголд хэвлэлийн эрх чөлөө хумигдах эрсдэлтэй хэд хэдэн үзэгдэл ажиглагдаж байна. Үүнд:

-Хэвлэл мэдээллийн байгууллагын эсрэг гүтгэлэг, нэр төрийн маргаан шүүхээр шийдэгдэх нь нэмэгдэх

-Улс төр, бизнесийн нөлөө бүхий бүлэглэлүүдийн далд дарамт

-Сэтгүүлчдийн эх сурвалж хамгаалах эрх зүйн баталгаа сул хэвээр байгаа асуудал багтана

Нөгөө талд, Монгол Улсад олон ургальч хэвлэл мэдээлэл оршин тогтнож, цахим орчинд харьцангуй чөлөөтэй мэдээлэл солилцох боломж хадгалагдсаар байна. Энэ нь бүс нутгийн олон оронтой харьцуулахад давуу тал хэвээр байна.

Гэвч олон улсын байгууллагуудын анхааруулж буйгаар, хэрэв хууль эрх зүйн орчныг тодорхой болгохгүй, сэтгүүлчдийн хамгаалалтыг сайжруулахгүй бол бүс нутгийн нийтлэг сөрөг чиг хандлага Монголд ч нөлөөлөх эрсдэл ойрхон байна.

Эх сурвалж: polit.mn

Пүрэв гарагт 1072 хувьцааны ногдол ашгийг олгоно

zulaa — Tue, 28 Apr 2026 18:04:04 +0800

Монгол Улсын Засгийн газар 2012 онд “Эрдэнэс Таван Толгой” ХК-ийн нийт хувьцааны 20 хувь болох гурван тэрбум ширхэг хувьцааг 2012 оны 4-р сарын 11-нээс өмнө төрсөн, иргэний шинэчилсэн бүртгэлд хамрагдсан иргэн бүрт үнэ төлбөргүй эзэмшүүлэхээр болсон.

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК 2025 онд 1.1 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласаж, үүнээс нэгж хувьцаанд 65.55 төгрөгөөр тооцон нийт 786.6 тэрбум төгрөгийг ногдол ашигт хуваарилахаар болсон байна. Үүнээс Монгол Улсын 3.5 сая иргэн-хувьцаа эзэмшигчдэд нийт 208.5 тэрбум төгрөгийн ногдол ашиг ногдохоор тооцжээ.

Ингэснээр 1072 ширхэг хувьцаатай нэг иргэн татварын дараах байдлаар 63,242 төгрөгийн ногдол ашиг авах юм. Ногдол ашгийн олголтыг 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 30-ны дотор зохион байгуулахаар төлөвлөжээ.

Хувь хүний орлогын албан татварын 2025 оны хөнгөлөлтийг иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэллээ

zulaa — Thu, 23 Apr 2026 09:59:40 +0800

Хувь хүний орлогын албан татвар төлөгч иргэд анх удаа орон сууц худалдан авахад болон хүүхдийнхээ их, дээд сургуулийн сургалтын төлбөр төлөхдөө тодорхой хэмжээний хөнгөлөлтийг эдэлдэг.
Тодруулбал хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуулийн 23 дугаар зүйлийн 23.3, 23.4, 23.5 дахь хэсэгт заасны дагуу 2025 оны хөнгөлөлт буцаан олголтыг өнөөдөр иргэдийн дансанд шилжүүлж байна.
Энэ удаагийн хөнгөлөлтөөр 28,879 татвар төлөгчид 57.1 тэрбум төгрөгийг шилжүүлж байгаа юм.
Тухайлбал

анх удаа орон сууц худалдан авсан 7,527 иргэн 28.4 тэрбум төгрөг
сургалтын төлбөрийн буцаалтад 11,397 иргэн 10.1 тэрбум төгрөгийг буцаан авч байгааг Монголын Татварын Албанаас мэдээлэв.

Ямааны арьс 60 мянга бол хонины нэхий 3000, ноолуур 170.000-208.000 төгрөг байна

zulaa — Wed, 22 Apr 2026 15:18:17 +0800

Өнөөдрийн байдлаар орон нутгаас ноолуур худалдан авч байгаа ханшийн мэдээллийг хүргэж байна.

- Дорнод аймаг 202-204₮

- Хэнтий аймаг 196-202₮

- Сүхбаатар аймаг 195-202₮

- Төв аймаг 200-203₮

- Орхон аймаг 188-195₮

- Булган аймаг 201-204₮

- Хөвсгөл аймаг 205-208₮

- Дундговь аймаг 180-185₮

- Архангай аймаг 204-207₮

- Дорноговь аймаг- 170-175₮

Ноолуурын ханш ийн өндөр байгаа бол "Эмээлт" захад өнөөдрийн байдлаар, ямааны арьс өлөнтэйгөө 60 мянган төгрөг байна.

Мөн бусад түүхий эдийн хувьд хонины нэхий өлөнгийн хамт 3000 төгрөг, үхрийн шир 5000 төгрөг, адууны шир сүүлтэйгээ 15 мянган төгрөгийн ханштай байна.

Түүнчлэн сүүл ширхэг нь 12 мянга, дэл нэг килограмм нь 2000 төгрөгөөр худалдаалагдаж байна. Түүнчлэн цагаан шир болон тэмээний шир тус бүр 60 мянган төгрөг, сарлагийн шир сүүлтэйгээ 38 мянга, бухын шир 38 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Хөөврийн үнэ 20 мянган төгрөгт хүрчээ.

"Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн 63,242 төгрөгийн ногдол ашгийг дөрөвдүгээр сард багтаан шилжүүлнэ

zulaa — Fri, 17 Apr 2026 16:18:47 +0800

"Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу 1072 хувьцаатай иргэн бүрт ногдох 63,242 төгрөгийн ногдол ашгийг дөрөвдүгээр сард багтаан иргэдийн дансанд шилжүүлэх юм.

Тус компани 2025 онд 1.1 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан бөгөөд үүнээс нэгж хувьцаанд 65.55 төгрөг, нийт 786.6 тэрбум төгрөгийг хувьцаа эзэмшигчдэд хуваарилахаар шийдвэрлэсэн. Үүнээс 3.5 сая иргэн хувьцаа эзэмшигчдэд нийт 208.5 тэрбум төгрөгийг буюу 1072 хувьцаатай иргэнд 63,242 төгрөгийн ногдол ашиг олгох юм.

Иргэдэд олгох ногдол ашгийг татвар суутгасны дараах дүнгээр тооцож байгаа бөгөөд холбогдох шилжүүлгийг хууль тогтоомжийн хүрээнд, зохих журмын дагуу шат дараатайгаар дансанд байршуулах аж. Ногдол ашиг тараах ажлыг холбогдох байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж, хугацаанд нь багтаан иргэдэд хүргэхийг компанийн гүйцэтгэх удирдлагад үүрэг болгосон билээ.

Хөдөлмөрийн баатар Э.Содномпилжээ цээжнээс 236 кг-ыг өргөж түрүүлжээ

zulaa — Tue, 14 Apr 2026 16:48:33 +0800

Тайланд улсын нийслэл Бангкок хотод пара пауэрлифтингийн Ази, Номхон далайн орнуудын аварга шалгаруулах тэмцээн дөрөвдүгээр сарын 3-13-ны өдрүүдэд болж байна.

Тэмцээнд манай улсаас Сүхбаатарын одонт, гавьяат дасгалжуулагч Д.Баттулгын удирдлага дор таван тамирчин өрсөлдөхөд 107 кг-ын жинд Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин Э.Содномпилжээ алтан медаль хүртлээ.

Тэрбээр цээжнээс 236 кг-ыг өргөснөөр тус тэмцээний дөрөв дэх медалиа гардсан бөгөөд өмнө нь хоёр алт, нэг хүрэл медаль хүртэж байв.

Эх сурвалж: БТСҮХ

2026 онд аялал жуулчлалын салбарт 250 тэрбумыг зарцуулна

zulaa — Mon, 13 Apr 2026 12:05:00 +0800

Монгол Улс байгалийн өвөрмөц тогтоц, нүүдлийн өв соёлоо дэлхий дахинд сурталчлан таниулах замаар аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой. Гэвч бодит байдал дээр салбарын хөгжил төдийлөн хангалтгүй байна. Аялал жуулчлалын бизнес эрхлэгчдийн дунд үйлчилгээний соёлыг төлөвшүүлж, урт хугацааны тогтвортой хөгжлөөс илүүтэй богино хугацааны ашигт төвлөрөх хандлага давамгайлж байгаа нь хөгжлийг сааруулах гол хүчин зүйл болж байна.

Сүүлийн жилүүдэд жуулчдын тоо өсөж байгаа ч нэг жуулчнаас орох дундаж орлого болон аяллын хугацаа бага байна. Энэ нь аялал жуулчлалын салбарын үйлчилгээний чанар жигд бус, дэд бүтэц сул, хүний нөөцийн чадавх хангалтгүй зэрэг дотоод асуудлуудтай шууд холбоотой. Өөрөөр хэлбэл, бид шинээр жуулчин татахад анхаарч байгаа ч ирсэн жуулчдаа сэтгэл ханамжтай буцааж чадахгүй алдах эрсдэлтэй.

Засгийн газрын 2025 оны 255 дугаар тогтоолоор аялал жуулчлалын салбарт хөнгөлөлттэй зээл олгож эхэлсэн. Тус зээл нь зургаан жил хүртэлх хугацаатай бөгөөд арилжааны банкны 18 хувийн хүүгийн 12 хувийг төрөөс хариуцаж, зээлдэгч үлдэгдэл 6 хувийг төлөх нөхцөлтэй юм. 2026 оны төсөвт хүүгийн дэмжлэгт зориулан 13 тэрбум төгрөг тусгасан нь зах зээлд нийт 250 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийх боломжийг бүрдүүлж байна. Санхүүжилтийг төрөөс шууд олгохгүй, харин арилжааны банкууд өөрсдийн шалгуур, эрсдэлийн үнэлгээнд үндэслэн шийдвэр гаргах нь зээлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх давуу талтай.

Аялал жуулчлалын сайд Ж.Алдаржавхлан энэ талаар онцлохдоо, арилжааны банкуудтай гурван талт хэлэлцээр байгуулж, зочид буудал, жуулчны бааз зэрэг зургаан чиглэлийн төслийг дэмжихээ мэдэгдсэн. Банкууд зээлийн шийдвэрээ бие даан гаргах бол салбарын яам хяналтын гэрээгээр дамжуулан зориулалтын зарцуулалтад хяналт тавих юм. Өмнөх туршлагаас харахад зээлийг зориулалтын бусаар ашиглах тохиолдол гарч байсан тул энэ удаагийн бодлогын хэрэгжилтэд илүү хяналт шаардлагатай байна гэдгийг хэлсэн.

Аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулалт чухал хэдий ч зөвхөн санхүүжилт нь бүрэн шийдэл биш юм. Зээлийг зориулалтаас нь хазайлгах эрсдэл өмнө нь ч тулгарч байсан тул банкны хатуу шалгуур, төрийн тогтвортой хяналт, ил тод байдлыг цогцоор нь хэрэгжүүлэх шаардлагатай.

Нөгөө талаас, оновчтой удирдлага, үр ашигтай менежмент бүхий хөрөнгө оруулалт салбарт бодит өөрчлөлт авчирна. Орчин үеийн жуулчид байгалийн сайхныг үзэхээс гадна соёл, ахуй, үйлчилгээний цогц туршлагыг эрэлхийлэх болсон. Тиймээс олон улсын стандартад нийцсэн байр сууц, мэргэжлийн хөтөч, тогтвортой аяллын бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх нь нэн тэргүүнд хэрэгтэй. Энэ нь жуулчдын зарцуулалтыг нэмэгдүүлж, аяллын улирлын хамаарлыг бууруулан жилийн турш орлого олох боломжийг бүрдүүлнэ.

Эцэст нь, аялал жуулчлал бол тээвэр, худалдаа, үйлчилгээ болон орон нутгийн эдийн засагтай нягт уялдсан цогц юм. Нэг жуулчны үлдээх орлого эдийн засгийг төрөлжүүлэх ач холбогдолтой. Гэвч бүх зүйл хэрэгжилтээс хамаарна. Зээл бол зөвхөн хэрэгсэл. Харин бодит үр дүнг тодорхойлох гол хүчин зүйл нь хариуцлага, тогтвортой бодлого, үр ашигтай хэрэгжилт юм.

Монгол Улс НҮБ-ын Статистикийн комиссын 2027-2030 оны гишүүнээр сонгогдлоо

zulaa — Thu, 09 Apr 2026 17:41:40 +0800

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөлийн Удирдлагын сегментийн 2026 оны 4 дүгээр сарын 8-ны өдрийн